‘De toekomst roept om co-investeren’

De Investor Stage tijdens de Accenture Innovation Awards finale

De Investor Stage tijdens de Accenture Innovation Awards finale

Het is alweer januari 2019, en dus tijd om te kijken naar wat 2018 ons allemaal heeft gebracht, en wat de verwachtingen zijn voor het komende jaar. Het is goed om te zien dat de markt voor alternatieve financiering ook in 2018 weer volop in ontwikkeling is geweest. Wat waren de nieuwe ontwikkelingen? De nieuwe en aanhoudende trends en bijzonderheden? En hoe ziet de toekomst er uit?

Er ging ook in 2018 weer voor honderden miljoenen aan financiering naar startups. Dit kwam onder andere door een toenemend vertrouwen van investeerders, enkele groeiende crowdfunding platformen, maar ook een stijgend aantal partijen dat actief is op het gebied van financiering. In de Venture Capital en private equity hoek schoten de nieuwe partijen namelijk uit de grond. Al met al heeft 2018 ons laten zien dat er in 2019 volop mogelijkheden zijn voor samenwerkingen in de wereld van alternatieve financiering.

Ontwikkelingen op de Nederlandse markt

Om de ontwikkelingen op de Nederlandse markt in perspectief te zetten is het altijd goed te beginnen met de ontwikkelingen wereldwijd, en wereldwijd gezien was 2018 een mooi jaar! Er werd namelijk aanzienlijk meer geïnvesteerd in startups dan in 2017. In de eerste negen maanden liep het totaal aan investeringen volgens KPMG op tot een bedrag van maar liefst 183 miljard dollar, wat 7% meer is dan in 2017. De continenten Azië en Oceanië zagen het aantal investeringen groeien, net als de Verenigde Staten. In Europa werd in de eerste 9 maanden van 2018 alleen al 17 miljard opgehaald, tegenover 21 miljard in heel 2017.

In Nederland is in 2018 volgens de laatste cijfers van onderzoeksbureau Golden Egg Check maar liefst 750 miljoen in technologische start-ups geïnvesteerd. Wat 90 miljoen meer is dan in 2017. In Europa is er dan misschien minder geld opgehaald, in Nederland is het aantal investeringen naar start-ups ook in 2018 weer gestegen.

‘Het vertrouwen van investeerders in het Nederlandse vestigingsklimaat neemt weer toe’

Netherlands.jpg

Een van de redenen hiervoor was volgens onderzoek van EY dat het afgelopen jaar het vertrouwen van investeerders in het Nederlandse vestigingsklimaat weer is toegenomen. Dit is onder andere te zien aan het feit dat er meer investeerders actief zijn in Nederland dan ooit. De redenen hiervoor zijn volgens EY onder andere kwaliteit van leven, infrastructuur en het opleidingsniveau van werknemers. Ook de centrale ligging in Europa, Nederlandse fiscale regelingen, politieke stabiliteit en een sterke financiële sector zijn zaken die Nederland aantrekkelijk maken.

‘Venture Capitalists investeren steeds vaker in een vroege levensfase’

Dat het vertrouwen van investeerders toeneemt was duidelijk te zien in de Venture Capital markt. Venture Capital partijen stappen namelijk normaal gesproken pas in een latere fase in, nadat er bijvoorbeeld al een bepaalde terugkerende omzet is bereikt. Maar opvallend is dat deze partijen steeds vaker in een vroege levensfase financiering verzorgen.

Zo’n 54 bedrijven kregen in 2017 al een investering van een VC in de seed fase, wat 75% meer is dan in de jaren hiervoor gebruikelijk was. Een mogelijke verklaring hiervoor is het feit dat er een toenemend aantal partijen op de markt komt dat in deze fase investeert. Hoewel exacte cijfers over 2018 nog niet bekend zijn, lijkt uit onze ervaringen dit bedrag in 2018 weer te zijn toegenomen. Zo bestaan er op dit moment meer dan 165 partijen die betrokken zijn bij de financiering van start-ups in de seed fase, aldus dit kaartje van Peak Capital.

Ook Gianluca Valentini, ondernemer en Venture Capitalist adviseur, beschrijft deze ontwikkeling, zij het met een kanttekening. ‘Het lijkt erop dat een aantal VCs zich zullen gaan specialiseren in small-sized seed stage funds. Door de grote beschikbaarheid van kapitaal zijn VCs zeer groot geworden en kunnen zij er ook voor kiezen geld toe te bedelen in kleinere, aan seed capital gewijde fondsen die investeren in kleinere rondes van 200-400k. Een voorbeeld hiervan is Speedinvest.’

Gianluca plaatst echter ook een aantal kanttekeningen. “Op het moment dat er minder dan een miljoen groeigeld wordt opgehaald zien we steeds vaker dat deze investering niet publiekelijk bekendgemaakt wordt. Het lijkt erop dat minder dan een miljoen ophalen een signaal is dat je niet meer kúnt ophalen. En dus wordt het vaak stilgehouden. Daarnaast duurt het steeds langer om van een seed ronde naar een Series A te gaan. Er zijn namelijk ook veel Venture Capital partijen die steeds selectiever worden en minder bedrijven voldoen aan de nieuwe criteria. Dit deel van de VCs blijft weg van seed rondes en focust op een lager aantal deelnames, zij het rondes die veel groter zijn. ‘

hand schudden.jpg

Minder financiering vanuit angels?

Een totaal andere beweging zien we bij business angels in Nederland. Angel Academy publiceerde onlangs het rapport ‘Angel Investing Landscape in the Netherlands 2018’, waaruit naar voren komt dat business angels op het gebied van start-up financiering in 2018 minder actief zijn geweest. Werd er in 2017 nog 11,2 miljoen door zogenaamde angels geïnvesteerd, blijft dit bedrag in 2018 voorlopig slechts steken op ongeveer 8,4 miljoen euro. Vergelijk dit met de groei naar minstens vier miljard euro die door business angels binnen heel Europa zou zijn geïnvesteerd en dit roept de vraag op waar het op dit moment stuk loopt.

Volgens Jaap Dekter, managing director van Angel Academy, liggen de oplossingen bij de Nederlandse overheid en angel investeerders zelf. Structurele ondersteuning vanuit de overheid zou het makkelijker moeten maken voor angel investeerders om startups in een vroege fase verder te helpen. Terwijl angel investeerders transparanter moeten worden en meer zouden moeten samenwerken.

Dit brengt ons bij een andere mogelijke verklaring voor de daling in investeringen vanuit angels. Het gemiddelde bedrag dat wordt opgehaald wordt steeds groter, waardoor de zogenaamde ticket size voor een groot deel van de business angels té groot wordt. Dit is een van de redenen dat we al steeds meer business angels partners zien zoeken om samen mee te investeren of samen een fonds mee op te zetten.

Ook Gianluca Valentini onderbouwt deze verandering: “Door de sterke economische groei van de afgelopen jaren zijn er steeds meer fondsen opgezet door angels, vaak door groepen ondernemers die elkaar al lang kennen. Zij investeren vaak in de seed stage en hun selectiecriteria variëren, maar zijn vaker gebaseerd op een onderbuik gevoel dan op een specifieke stelling.”

Hij kaart dit ook gelijk aan als een mogelijk toekomstig probleem. “Deze investeringen liggen hierdoor niet altijd in lijn met de eisen die VCs stellen. Bedrijven die dus een grote ronde bij angels doorlopen (denk aan investeringen tot €1.000.000,-) hebben hierdoor geen garantie later ook geld bij VCs op te halen. Deze discrepantie biedt een interessante mogelijkheid voor verbeterde samenwerking tussen VCs en business angels.”

2. De trends en bevindingen van 2018

‘Deze stijging wordt verklaard door het toenemende aantal crowdfunding leningen via branche specifieke platformen’

Het afgelopen jaar zagen we het totaal geïnvesteerde bedrag in de Nederlandse crowdfundmarkt toenemen. Deze stijging wordt voornamelijk verklaard door het toenemende aantal leningen via branche specifieke platformen zoals DuurzaamInvesteren en AndersFinancieren. De groei van de grote lening platformen lijkt namelijk verder wat te stagneren. Terwijl het aantal campagnes dat via aandelen of een converteerbare obligatie geld ophaalde ongeveer gelijk bleef. De reden hiervoor? Dit zal een combinatie van factoren zijn.

Zoals eerder benoemd zijn er steeds meer angels en venture capitalists die (gezamenlijk) al in een vroege fase investeren. Hierdoor is kapitaal toegankelijker en zullen minder ondernemingen kiezen voor puur en alleen aandelen crowdfunding. Verder hebben weer meer aandelen crowdfunding platformen hun aanmeld procedures aangescherpt, waardoor niet zomaar elk bedrijf in aanmerking komt voor een dergelijke traject.

1 op de 10 startup investeringen naar vrouwen

Eind September, na uitgebreid onderzoek van Eva de Mol van de Vrije Universiteit en investeerder Janneke Niessen, werd de investeringswereld wakker geschud met nieuw onderzoek. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat meer dan 9 van de 10 startups die durfkapitaal ophalen onder leiding staan van mannen. Waarbij ook startups geleid door een gemengd team minder financiering krijgen: slechts 6.8% van de financieringen is voor hen bestemd. Dit terwijl dat internationaal gemiddeld zo’n 12% is.

De Nederlandse Vereniging voor Participatiemaatschappijen stelt vaak te horen dat fondsen weinig worden benaderd door start-ups die geleid worden door vrouwen. De mening onder fondsen zelf is echter verdeeld. Zo stelt Johan van Mil van Peak Capital dat er maar sporadisch vrouwen een financieringsaanvraag bij hem doen, terwijl Lucas de Breed van Inkef Capital zegt dat wel een kwart tot een derde van hun financieringsaanvragen afkomstig is van vrouwelijke ondernemers. Dit laatste zou ongeveer gelijk zijn aan de hoeveelheid vrouwelijke ondernemers in MKB in Nederland . Nederlandse fondsen gaven daarnaast geen inzicht in het totaal aantal aanvragen van vrouwelijke ondernemers en het aantal afwijzingen.

Om ook de hand in eigen boezem te steken doken ook wij in ons portfolio om inzicht in de Symbid cijfers te geven:

  • Tot dusver financierden wij 21 ondernemingen onder leiding van vrouwen of een gemengd team. Dit is 11.86% van ons portfolio

  • Gemiddeld haalden zij 85,70% op van wat bedrijven binnen het gemiddelde Symbid portfolio aan financiering ophalen. Echter is het goed mogelijk dat dit ligt aan het soort project en de sector.

Uit verscheidene onderzoeken en artikelen kwam een veelgenoemde reden voor deze onevenredigheid naar voren: mensen investeren in gelijken. En over algemeen is het zo dat er meer mannen actief zijn in de financiering wereld. Dana Kanze, PHD student aan de Colombia Universiteit, liet in haar TED talk echter zien dat dit niet de enige reden is. Zij beweert dat dit komt door de manier van vragenstellen, wat dan wel weer sexen gerelateerd is.

Zowel startups als investeerders presteren beter in gemengde teams.

Investeerders zouden er echter goed aan doen meer te investeren in gemengde teams. Zowel gemengde startups als investeerders presteren namelijk beter. Verder onderzoek uit de Verenigde Staten, waar duizenden deals zijn geanalyseerd, laat zien dat VC’s met een gemengd team beter presteren. Hun portfolio’s draaien beter en zorgen voor exits die winstgevender zijn dan bij teams die minder gemengd zijn. Zo blijkt maar weer dat je beter dan handen ineen kunt slaan en zo sterker staat dan in je eentje.

Duurzaamheid: hét thema van 2018

Verder is investeren in duurzaamheid ook in 2018 gelukkig weer hot gebleken. Uit onderzoek van StartupDelta en de Postcode Loterij bleek dat het bedrag dat in energie startups werd geïnvesteerd opliep de laatste jaren al opliep van 10,8 miljoen euro in 2014 naar 113 miljoen euro in 2017.

En als we Crowdfundmarkt mogen geloven was investeren in duurzaamheid ook in 2018 weer dé klapper van het afgelopen jaar in crowdfunding. Zo nam de totale hoeveelheid crowdfunding voor duurzame energieprojecten toe tot zo’n 55 miljoen euro, een toename van 244%. Dit thema neemt hiermee bijna een kwart van de totale financiering in de branche voor zijn rekening. Projecten binnen dit thema zijn over het algemeen vele malen groter dan een gemiddeld project van een crowdfunding traject.

Gijsbert Koren, oprichter van crowdfundingadviesbureau Douw & Koren en nu werkzaam als zelfstandig adviseur, deelt deze visie: “Crowdfunding en duurzaamheid passen bij elkaar. Duurzame ondernemers die laten zien dat ondernemen anders kan dan de gevestigde orde nu doet, kunnen rekenen op veel interesse van investeerders. Voor investeerders is crowdfunding een manier om samen met een ondernemer verduurzaming in gang te zetten en te laten zien hoe het ook kan. Een investering in een duurzame onderneming kan financieel interessant zijn, maar is ook een manier om bij te dragen aan de duurzame transities die onze maatschappij deze jaren door moet maken.

Een voorbeeld van een duurzame onderneming is Bluerise. Dankzij meer dan 500 investeerders is Bluerise een belangrijke stap verder gekomen in de uitrol van hun technologie in het Caribisch gebied. Bovendien is het bedrijf nog een stuk zichtbaarder geworden bij stakeholders die onder de indruk zijn van het grote aantal investeerders dat zich achter Bluerise heeft geschaard.”

Bluerise is één van de duurzame campagnes die de afgelopen tijd op het Symbid platform draaide. Maar ook onder andere Madaster, Seamore, Rotterzwam, Sustainer Homes haalden de afgelopen tijd financiering via Symbid op. Maar liefst 29,4% van de projecten die in 2018 op ons platform draaiden hadden een focus op duurzaamheid. De gemiddelde omvang was bijna 4 ton.

3. Co-investeren: de toekomst van alternatieve financiering

Het is interessant te vermelden dat bedrijven met een focus op duurzaamheid door het gedeelde belang vaak bij uitstek een perfecte mogelijkheid zijn tot co-investeren. Dit zien we dan ook terug in de samenstelling van investeerders. Doordat deze bedrijven innovatief zijn en bijdragen aan de circulaire economie is er vaak interesse vanuit het publiek, professionele investeerders en (regionale) ontwikkelingsfondsen. Daarnaast hebben deze startups vaak meer kansen op subsidies of steun van de overheid.

Als voorbeeld kijken we naar de campagne van Sustainer Homes. Dit duurzame bouwconcept produceert modulaire woningen en haalde bijna 6 ton aan financiering op. Co-Founder Gert van Vugt zei hierover het volgende: “Co-financieren was voor ons de perfecte oplossing. Enkele investeerders verzorgden in korte tijd een groot deel van de benodigde financiering. Dat zorgde er mede voor dat er ook vanuit crowdfunders veel interesse was om ook te investeren. Op deze manier haalden we maar liefst 298% van ons doelbedrag op. Daarnaast gaf het extra stukje crowdfunding ons de nodige exposure en media-aandacht."

Ook de huidige lopende campagne van Madaster (Januari 2019) is een investeringsronde met vele type investeerders, zo kregen ze deze maand bevestigd dat EBU €100.000,- mee investeert naar aanleiding van het al opgehaalde gelde via de lopende crowdfunding campagne.  

Co-founder Peter Paul de Leeuw van Amberscript tijdens de Investor Stage tijdens de Accenture Innovation Awards Finale

Co-founder Peter Paul de Leeuw van Amberscript tijdens de Investor Stage tijdens de Accenture Innovation Awards Finale

Nog niet heel lang geleden hebben we uitgebreid over co-investeren geschreven. Met als belangrijkste voordelen voor investeerders risicospreiding en een grotere kans op een goede return on investment. En welke investeerder wil dat nou niet?

Verder brengt het voor ondernemers ook voordelen met zich mee. Of je nou alleen privaat, via een aantal professionele investeerders, geld ophaalt of dat je dit uiteindelijk ook combineert met een publieke financieringsronde, door co-investeren creëer je als ondernemer een groep ambassadeurs voor jouw bedrijf. En hoe groter die groep, hoe meer mensen er gebaat zijn bij het succes van jouw onderneming. Vergeet niet dat deze mensen een waardevol netwerk kunnen vormen dat jouw advies, potentiële werknemers of andere zaken kan leveren.

Een grote groep investeerders levert dus kennis over allerlei zaken en dit zal helpen de slagingskansen te vergroten. Co-investeren is dus een win-win, voor zowel investeerder als ondernemer. Wat ons betreft heeft co-investeren dan ook de toekomst, of het bedrijf zich nou focust op duurzaamheid of niet.

De ontwikkelingen voor 2019

Wij zijn niet de enige die denken dat co-investeren de toekomst heeft: Sprout noemde onlangs co-financieren als één van de vijf trends op het gebied van financiering in 2019. Bovendien benoemden ze ook het feit dat men groeiend met kleine(re) bedragen kan investeren, waarvan crowdfunding het perfecte voorbeeld is, als één van de andere vier trends. Er zullen dus ook steeds meer crowdfunding campagnes worden opgezet vanuit co-investeren trajecten.

Al met al, zagen we de afgelopen jaren een groei in zowel de hoeveelheid financiering die door startups wordt opgehaald als in het aantal partijen dat financiering aanbiedt en/of verzorgt. Wel zien we door economische groei een verschuiving richting grotere investeringen, waarbij een kleiner deel van de markt zich richt op financiering in de seed fase. Steeds vaker zorgt hier een combinatie van verschillende partijen voor de benodigde financiering. Daarentegen lijkt het er wel op dat alle partijen een gedeelde interesse hebben: duurzaamheid. Dit thema is hip en biedt de perfecte mogelijkheid tot co-investeren, ook in 2019!

Het Symbid Team